Week 2, Dag 2	Uitgewerkte docentenproef   (Verkorte versie 20200714)
Proef 11   	Van alcohol (ethanol) naar ether 

Afbeelding: Schematische weergave van de opstelling.: 1= voor de veiligheid nemen wij een elektrische verwarmer. 2= rondbodemkolf met mengsel ethanol (60 ml) en zwavelzuur (30 ml). 3 = spijkeropzet. 4= thermometer. 5= koelwater er uit. 6= koelbuis. 7= koelwater er in. 8= druppels ether vangen we op in een Erlenmeyer. 
► Doel van de proef:
Aantonen dat met gebruikmaking van kookpuntverschillen uit alcohol (ethanol) ether kan ontstaan.
► Benodigdheden:
•	De proefopstelling voor destillatie, zoals hier boven getoond, heeft in de verticale buis een “spijkeropzet”. Dat betekent dat in het glas talloze scherpe, spijkerachtige uitsteeksels zitten. Hierdoor wordt het totale oppervlak waarop condensatie kan plaats vinden enorm vergroot.)
•	Boven de spijkeropzet bevindt zich een thermometer
•	60 ml ethanol
•	30 ml geconcentreerd zwavelzuur
► Waarneming:
1. We zetten de verwarming op de “lift” en  zetten die meteen al aan, zodat de opwarming snel kan gebeuren.
2. We meten af in maatglazen de hoeveelheden ethanol (60 ml) en zwavelzuur (30 ml). In de rondbodemkolf doen we wat kooksteentjes, zodat het rustiger kookt.
3. Als eerste doen we de ethanol in de rondbodemkolf. 
4. Daarna, heel voorzichtig, beetje bij beetje het zwavelzuur er bij. Pas op: de rondbodemkolf kan zéér heet aanvoelen!! (Deze volgorde is heel belangrijk!)
5. Als het maatglas met zwavelzuur is leeggegoten, gaan we dit meteen afspoelen met water, voor de veiligheid.
6. Niet vergeten nu de koeling aan te zetten!
7. Na een tijdje begint de alcohol te koken. We zien vloeistof opstijgen in de spijkeropzet en weer condenseren, als de bekende “regenbui”. 
► Conclusie bij 7:
De damp die condenseert, moet van de ontstane ether zijn, want die is zéér vluchtig en heeft een kookpunt van 34,6°C. De ethanol heeft een hoger kookpunt en blijft dus in de rondbodemkolf achter. 
8. Na een tijdje zien we druppels vloeistof door de condensatiebuis afzakken naar de kleine Erlenmeyer aan het eind van de opstelling. We ruiken de onmiskenbaar bedwelmende lucht van ether. De temperatuur die we aflezen gaat richting 60°C. Dan is er flink wat ether ontstaan en kunnen we de verwarming uitzetten en de destillatie beëindigen.
► Eindconclusie over ether (dit goed leren!!):
Reactievergelijking (dit is wat er gebeurt):
Ethanol          (o.i.v. zwavelzuur als katalysator)   ether                    +        water
Wat is een katalysator? Leer de definitie.
► Een katalysator bevordert een reactie, zonder er zelf aan deel te nemen ◄
[Je kunt een katalysator mooi vergelijken met de trouwgetuige bij een huwelijk. De bruid en de bruidegom treden in het huwelijk, maar de trouwgetuige is daarbij aanwezig en maakt het huwelijk mede mogelijk, zonder direct betrokken te raken!]
Het zwavelzuur komt niet in de reactievergelijking voor, want het werkt als katalysator, dus bevordert de reactie, zonder er zelf aan deel te nemen. Door het water dat ontstaat, wordt het zwavelzuur wel verdund. 
0-0-0-0-0

Hier onder volgt nog een tweede deel van deze proef, maar dat wordt evt. overgeslagen.
Proef 11B
Doel van de proef:
De leerlingen moeten zelf tot een conclusie komen over een verschil tussen ether en lucht. 
► Benodigdheden:
•	Lange metalen goot in schuine stand (evt. m.b.v. statieven)
•	Houten blokje (om onder het gootuiteinde te zetten zo de vloer te beschermen
•	Waxine lichtje
•	Lucifers
•	Onze zelf gemaakte ether
•	Prop watten, enigszins uit elkaar plukken
► Waarneming:
Steek het waxinelichtje aan en zet het onder het lage uiteinde van de goot (zie foto).
Doe de prop watten die grondig gedrenkt is in de ether in de klem bij het bovenste uiteinde van de goot en wacht een tijd. Na verloop van tijd begint de ether in de klem spontaan te branden.
► Conclusie:
De ether moet op raadselachtige wijze in contact gekomen zijn met de vlam van het waxinelicht. Het kan dus niet anders, of de etherdamp moet langs de goot zijn afgedaald en in brand zijn geraakt. Dan moet etherdamp dus zwaarder zijn dan lucht!
► etherdamp is dus zwaarder dan lucht ◄
(Zie foto’s hier onder)
 
Foto links: de opstelling met de goot en onderaan het Waxinelichtje. Bovenin zit de in ether gedrenkte prop watten. Foto rechts: na verloop van tijd ontbrandt de prop watten spontaan met hel-gele vlam. 
0-0-0-0-0